Een loodgieter biedt zich aan bij de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Hij wil samen met een stel collega's drie weken lang werken in de door de tsunami getroffen gebieden. Dat lijkt heel logisch: hulp is immers hulp. Alles wat je kunt doen is toch mooi meegenomen? Toch wijst de SHO de hulp van de man af. Waarom?
Particuliere initiatieven om hulp te bieden aan slachtoffers van rampen, zoals de tsunami in Azië, zijn vaak gebaseerd op emotionele bindingen met een gebied of een lopend hulpproject. Zij bereiken slechts een kleine groep waarmee via vrienden, familie of een stedenband al contact is opgebouwd.
Hulporganisaties als het Rode Kruis hebben een ander doel: grootschalig en efficiënt hulp bieden aan iedereen. Niet alleen nu onmiddellijk na de tsunami, maar altijd, structureel en daar waar die het dringendst nodig is. Die hulp is professioneel en voldoet aan strenge eisen. Binnen het Rode Kruis moeten gedelegeerden zelfs voor elke uitzending weer solliciteren.
Code
Hulp van de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) moet voldoen aan de 'Code of Conduct', een gedragscode voor hulpverlening. Dat betekent dat goederen aan kwaliteitseisen onderhevig zijn. Dat alle aangeboden hulp, hulp is waarom is gevraagd. Dat de hulp geen bedreiging mag zijn voor de plaatselijke economie en past in het culturele patroon van een land.
De gedragscode heeft alles te maken met een ontwikkeling die de hulporganisaties de afgelopen decennia zelf hebben doorgemaakt. Noodhulp en hulp bij wederopbouw is gebaseerd op de gelijkwaardigheid van hulpverlener en hulpvrager, en wordt gekenmerkt door wederzijds respect. De getroffen landen beslissen zelf wat goed voor hen is. Daarom brengt het Rode Kruis via haar lokale kanalen eerst de hulpvraag in beeld voor er daadwerkelijke hulp komt.
Omdat een groep particulieren die aan het door de tsunami getroffen gebied hulp wilde geven, dit had nagelaten, is een Nederlandse colonne van vrachtwagens met hulpgoederen tegengehouden bij de grens van India. Over de invoer ervan waren geen afspraken gemaakt met de autoriteiten. Er waren geen visa verstrekt. India had bovendien al eerder duidelijk laten weten dat het geen prijs stelt op hulp.
Onlangs kreeg het Rode Kruis een brief van iemand die vroeg vrouwen in het getroffen gebied te voorzien van voorbehoedsmiddelen. Om hen even rust te bieden tijdens de wederopbouw. Op zo'n suggestie kunnen we als organisatie niet ingaan. Dat is geen hulp die gevraagd is. Bovendien is het geen hulp die past in het culturele patroon van de betrokken landen.
Geen gebrek
Aan handen is geen gebrek in de rampgebieden. Ook niet aan bouwvakkers of artsen. Er zijn veel vrijwilligers aanwezig uit het land zelf. Het Indonesische en Sri Lankese Rode Kruis alleen al hadden de beschikking over duizenden vrijwilligers die direct na de ramp in actie kwamen en eerste hulp boden. Die vrijwilligers zijn nu actief en straks ook nog tijdens de wederopbouw die jaren kan duren.
De professionele hulporganisaties steken graag geld en energie in 'capacity building', het opleiden van lokale mensen. De kennis blijft in het land, waardoor die ook op lange termijn effectief is. Want wat gebeurt er als die Nederlandse loodgieter na drie weken verdwijnt? Dan houdt het op. Wat heeft dat nu structureel opgeleverd?
Coördinatie
Goede coördinatie is een belangrijk voordeel dat grote hulporganisaties bieden. Het hulpaanbod wordt geleverd op verzoek van regeringen en/of na zorgvuldige inventarisatie vooraf. Tussen de hulporganisaties worden afspraken gemaakt over wie, wat, waar doet. Zo voorkomen we bijvoorbeeld dat er op een plaats te veel voedsel wordt geleverd, terwijl er juist een schreeuwende behoefte is aan tenten.
De partners van de Samenwerkende Hulp Organisaties beschikken bovendien over lokale netwerken. Dat is overigens ook een voorwaarde waaraan organisaties moeten voldoen die willen meedelen in de gelden die op giro 555 bijeen zijn gebracht. Tien procent van dat geld is beschikbaar voor zogenoemde gastorganisaties. Zo'n plaatselijk netwerk is essentieel voor het snel en efficiënt verlenen van hulp.
Mede dankzij de structuur van het Rode Kruis, van zusterverenigingen en lokale contacten wisten meer dan veertig nationale verenigingen in de afgelopen maand 9000 vrijwilligers en bijna 300 professionals te mobiliseren. Ze kwamen uit de getroffen gebieden zelf en daarbuiten. Samen stonden zij garant voor de levering van voedsel, schoon water, gezondheidszorg, psychologische hulp, onderdak en huishoudelijke materialen voor 500.000 slachtoffers van de ergste natuurramp ooit.
Betrokkenheid
Als Rode Kruis zijn wij natuurlijk blij met de betrokkenheid van al die particulieren die hulp willen bieden. Maar als je wat wilt doen dat blijvend waarde heeft, is de bevolking van de rampgebieden toch het meest gebaat bij geld. Onze leden en donateurs rekenen erop dat het Rode Kruis een betrouwbare organisatie is die het geld verstandig besteedt ten behoeve van doelen die de leden en donateurs zelf van groot belang vinden: Zonder voorbehoud hulp bieden aan de zwakkeren in onze samenleving.
Cees Breederveld is directeur van het Nederlandse Rode Kruis.
Terug naar het persberichten overzicht
